Glokom Nedir? Tanımı, Teşhis ve Tedavisi

Yazar Yorum Yap 88 Görüntüleme
Glokom Nedir? Tanımı, Teşhis ve Tedavisi

Glokom, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve ciddi görme kayıplarına yol açabilen yaygın bir göz hastalığıdır. Bu hastalık, genellikle göz içi basıncının artmasıyla karakterize edilir ve tedavi edilmediği takdirde kalıcı görme kaybına neden olabilir. Glokomun erken teşhisi ve etkili yönetimi, görme yetisinin korunmasında kritik bir rol oynar. Bu yazıda, glokomun ne olduğu, belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavi yöntemleri ile hastalığın önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması üzerine değerli bilgiler sunulacak. Okuyucular, glokom hakkında kapsamlı ve anlaşılır bilgiler edinerek, bu tehlikeli durumun farkında olacak ve sağlıklarını korumak için gereken adımları atabilecekler.

Glokomun Tanımı ve Türleri

Glokom, göz içi basıncının artması sonucu görme sinirine zarar veren ve bu zararın ilerlemesiyle görme kaybına yol açan kronik bir göz hastalığıdır. Bu hasar genellikle ağrısız ve yavaş ilerler; bu yüzden hastalar sıklıkla hastalığın ileri aşamalarına kadar durumun farkında olmazlar. Glokom, esas olarak iki ana türe ayrılır:

  1. Açık Açılı Glokom: En yaygın glokom türüdür ve genellikle her iki gözde de görülür. Bu türde, gözün drenaj sistemi anatomi olarak normaldir, ancak sıvı akışı yeterli olmadığında göz içi basıncı yükselir. Drenaj kanallarının açık olmasına rağmen, sıvı akışı yavaşladığı için basınç artışı meydana gelir. Açık açılı glokom, belirtileri çok yavaş ilerlediği için “sessiz hırsız” olarak adlandırılır, çünkü hastalar genellikle görme kaybını fark etmezler.
  2. Kapalı Açılı Glokom: Daha az yaygın olmakla birlikte, daha ciddi ve acil müdahale gerektiren bir türdür. Bu durumda, gözün drenaj açısı daralır veya tıkanır, bu da göz içi basıncının aniden yükselmesine neden olur. Belirtiler genellikle hızlı ve ağrılıdır ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Gözde ağrı, kızarıklık, bulanık görme ve bazen mide bulantısı ve kusma gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Bu iki temel tür dışında, glokom ayrıca çocuklarda görülen konjenital glokom, göz yaralanmaları sonucu oluşan travmatik glokom ve steroid kullanımına bağlı steroid glokomu gibi diğer alt türlere de sahiptir:

  • Konjenital Glokom: Doğuştan olan bu glokom türü, bebeklerde ve küçük çocuklarda görülür. Genellikle genetik bir durum sonucu gelişir ve bebeklerin gözlerinde aşırı gözyaşı üretimi, ışığa karşı aşırı hassasiyet ve bulutlu görünümlü gözler gibi belirtilerle kendini gösterir.
  • Sekonder Glokom: Bu tür, başka bir göz hastalığı, yaralanma veya ilaç kullanımı sonucu ortaya çıkar. Örneğin, uzun süreli kortikosteroid kullanımı sekonder glokom riskini artırabilir. Bu tür, temeldeki nedenin tedavisiyle birlikte yönetilir.
  • Normal Basınçlı Glokom: Bu glokom türünde, göz içi basıncı normal sınırlar içinde olmasına rağmen görme siniri hasarı meydana gelir. Bu durum, genellikle kan akışının azalması veya sinirin hassasiyetinin artması gibi faktörlere bağlıdır.

Glokomun bu çeşitli türleri, hastalığın tanısında ve tedavisinde farklı yaklaşımlar gerektirir. Erken teşhis ve uygun müdahale, görme kaybını önlemek için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, düzenli göz muayeneleri, glokomun erken aşamalarda tespit edilmesi ve etkin bir şekilde yönetilmesi açısından hayati önem taşır.

Glokomun Belirtileri

Glokomun belirtileri, hastalığın türüne ve evresine göre değişiklik gösterir. Açık açılı glokomda belirtiler yavaş ve sessiz ilerlerken, kapalı açılı glokomda belirtiler ani ve ağrılı olabilir. Glokomun genel belirtileri şunları içerebilir:

  • Görüş Alanında Daralma: Hastaların çoğu, görüş alanlarının yavaş yavaş daraldığını fark eder. Bu, özellikle açık açılı glokomda çok yaygındır ve sıklıkla “tünel görüş” olarak adlandırılır. Hastalar önceleri geniş alanları göremez hale gelir ve bu durum zamanla merkezi görüşü de etkileyebilir.
  • Görme Keskinliğinde Azalma: İleri aşamalarda, görme keskinliği azalır ve hastalar net görememe şikayetinde bulunurlar. Bu durum, özellikle düşük ışık koşullarında daha belirgin hale gelebilir.
  • Gece Görüşünde Zorluk: Glokom hastaları, düşük ışık koşullarında görme zorluğu çekebilirler. Bu durum, özellikle araba kullanırken veya gece aktiviteleri sırasında fark edilebilir.
  • Gözde Ağrı ve Kızarıklık: Özellikle kapalı açılı glokomda, gözde ağrı ve kızarıklık gibi belirtiler görülebilir. Bu belirtiler, göz içi basıncının aniden yükselmesiyle ortaya çıkar ve acil tıbbi müdahale gerektirir.
  • Gözde Bulanık Görme: Ani göz içi basıncı artışları, görme keskinliğinde geçici veya kalıcı bulanıklığa neden olabilir. Bu durum, kapalı açılı glokomda sıkça görülen bir belirtidir.
  • Baş Ağrısı ve Göz Çevresinde Ağrı: Göz içi basıncının yüksek olduğu durumlarda, özellikle göz çevresinde ve şakaklarda baş ağrısı meydana gelebilir. Bu ağrı, genellikle göz içi basıncının normale dönmesiyle hafifler.
  • Gözde Parlak Halkalar Görmek: Bazı glokom hastaları, özellikle karanlıkta ışık kaynaklarına baktıklarında çevresinde parlak halkalar görebilir. Bu, göz içi basıncının arttığı durumlarda daha yaygındır.

Glokomun bu belirtileri, başka göz hastalıklarıyla karıştırılabileceği için düzenli göz muayeneleri büyük önem taşır. Erken evrelerde belirti vermeyen glokom, ilerledikçe kalıcı görme kaybına neden olabilir. Bu nedenle, risk faktörlerine sahip bireylerin düzenli olarak göz doktoru kontrolünden geçmeleri önerilir. Bu kontroller, glokomun erken teşhisinde ve etkili yönetiminde kritik bir rol oynar.

Glokomun Nedenleri ve Risk Faktörleri

Glokomun kesin nedeni her zaman açık olmasa da, bir dizi faktör hastalığın gelişim riskini artırabilir. Bu risk faktörleri, bireyin yaşam tarzından genetik yapısına kadar geniş bir yelpazede yer alır. Glokomun nedenleri ve risk faktörleri aşağıdaki gibidir:

  1. Yaş: Yaşın ilerlemesi, glokom riskini önemli ölçüde artırır. Özellikle 40 yaşın üzerindeki bireylerde glokom riski daha yüksektir. Yaş ilerledikçe, gözün doğal drenaj sistemi daha az etkili çalışabilir, bu da göz içi basıncının artmasına ve glokom riskinin yükselmesine neden olur.
  2. Genetik: Ailede glokom öyküsü olan bireylerde hastalık geliştirme riski daha yüksektir. Glokom, bazı genetik faktörlerle ilişkilendirilmiştir ve ailede birinci derece yakınlarında glokom olan bireyler, bu hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksek olan gruplardandır.
  3. Etnik Köken: Etnik köken, glokom riskinde önemli bir faktördür. Afrika kökenli Amerikalılar ve Hispanikler, glokom geliştirme olasılığı daha yüksek olan etnik gruplar arasında yer alır. Asya kökenli bireylerde ise özellikle kapalı açılı glokom daha yaygındır.
  4. Yüksek Göz İçi Basıncı: Göz içi basıncının yüksek olması, glokomun en belirgin risk faktörlerinden biridir. Ancak, normal göz içi basıncına sahip bireylerde de glokom gelişebileceği unutulmamalıdır.
  5. Diğer Sağlık Sorunları: Diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalıkları gibi kronik sağlık sorunları, glokom riskini artırabilir. Bu durumlar, göz içi basıncının düzenlenmesini etkileyebilecek sistemik faktörlerle ilişkilidir.
  6. Uzun Süreli Kortikosteroid Kullanımı: Kortikosteroidler, özellikle uzun süreli kullanıldığında, göz içi basıncını artırabilir ve glokom riskini yükseltebilir. Bu ilaçlar genellikle astım, eklem iltihabı ve diğer iltihaplı hastalıkların tedavisinde kullanılır.
  7. Göz Yaralanmaları: Göz yaralanmaları veya önceki göz ameliyatları, glokom gelişimine zemin hazırlayabilir. Gözün iç yapısına zarar veren travmalar, drenaj sisteminin işlevini bozabilir ve sonuç olarak glokom riskini artırabilir.
  8. Miyopi (Uzak Görüşlülük): Miyopi veya diğer göz yapısal sorunları, özellikle kapalı açılı glokom riskini artırabilir. Bu durum, gözün iç yapısındaki anormaliteler nedeniyle drenaj açısının daralmasına yol açabilir.
  9. Yaşam Tarzı Faktörleri: Düzensiz uyku düzeni, aşırı stres ve yüksek kafein tüketimi gibi yaşam tarzı faktörleri de glokom riskini etkileyebilir. Ayrıca, düşük fiziksel aktivite düzeyleri de göz sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.

Bu risk faktörlerinin farkında olmak, bireylerin glokomun erken teşhisi ve yönetimi konusunda proaktif olmalarına yardımcı olabilir. Özellikle risk altında olan bireyler, düzenli göz muayeneleri yaparak hastalığın erken evrelerde tespit edilmesini sağlayabilir ve zamanında müdahale ile görme kaybının önlenmesine katkıda bulunabilir.

Glokomun Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Glokomun erken teşhisi ve etkili tedavisi, görme kaybını önlemek ve hastaların yaşam kalitesini korumak için hayati öneme sahiptir. Glokom tanısında kullanılan yöntemler ve tedavi seçenekleri, hastalığın tipine ve şiddetine bağlı olarak farklılık gösterir.

Glokomun Tanı Yöntemleri

Glokom tanısı koymak için kullanılan birkaç önemli yöntem şunlardır:

  1. Göz İçi Basıncı Ölçümü (Tonometri): Bu test, göz doktorunun göz içi basıncını ölçmesini sağlar. Normal göz içi basıncı genellikle 10-21 mmHg arasındadır. Bu değerlerin üzerindeki ölçümler, glokom için bir risk işareti olabilir ve daha detaylı incelemeler gerektirebilir.
  2. Görme Alanı Testi (Perimetri): Hastanın görme alanındaki kayıpları belirlemek için kullanılır. Glokom, genellikle görme alanının dış kısımlarından başlayarak ilerler ve bu test, erken evrede dahi bu kaybı tespit edebilir.
  3. Optik Sinir Görüntüleme (Oftalmoskopi): Göz doktoru, bu yöntemle optik sinirin sağlığını inceleyerek herhangi bir hasarın varlığını kontrol eder. Optik sinirdeki değişiklikler, glokomun ilerlemesini gösteren önemli belirtilerdir.
  4. Gonioskopi: Bu test, özellikle kapalı açılı glokomun tanısında kullanılır. Göz doktoru, gözün drenaj açısını incelemek için özel bir lens kullanır. Bu, drenaj açısının daralıp daralmadığını belirlemeye yardımcı olur.
  5. Paketlenmiş Koherens Tomografi (OCT): Bu görüntüleme tekniği, gözün optik sinir ve retina tabakasının detaylı görüntülerini sağlar. Glokomun erken teşhisinde ve ilerlemesinin izlenmesinde önemli bir rol oynar.

Glokomun Tedavi Yöntemleri

Glokom tedavisinin temel amacı, göz içi basıncını düşürmek ve optik sinire verilen zararı en aza indirmektir. Kullanılan tedavi yöntemleri şunları içerir:

  1. İlaçlar: Göz damlaları ve bazen oral ilaçlar, göz içi basıncını düşürerek hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. Bu ilaçlar, gözdeki sıvı üretimini azaltabilir veya drenajı artırabilir. En yaygın kullanılan göz damlaları, prostaglandin analogları, beta blokerler, alfa agonistler ve karbonik anhidraz inhibitörleridir.
  2. Lazer Tedavisi: Lazer trabeküloplasti, özellikle açık açılı glokomda kullanılır. Bu yöntem, gözün drenaj sistemini iyileştirerek sıvının daha kolay akmasını sağlar. Lazer iridotomi ise kapalı açılı glokomda uygulanır ve drenaj açısını genişletmek için küçük bir delik açar.
  3. Cerrahi Yöntemler: İlaçlar ve lazer tedavisi yeterli olmadığında, trabekülektomi gibi cerrahi işlemler uygulanabilir. Bu ameliyatlar, göz içi sıvısının dışarı akmasına yardımcı olan yeni kanallar oluşturur. Günümüzde mikro-invaziv glokom cerrahisi (MIGS) gibi daha az invaziv yöntemler de popülerdir ve hastaların iyileşme sürecini hızlandırır.
  4. Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Tedaviye ek olarak, hastaların yaşam tarzlarında yapacakları değişiklikler de glokomun yönetiminde önemlidir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve yeterli uyku, göz sağlığını destekler ve genel olarak glokomun ilerlemesini yavaşlatabilir.

Glokom tedavisi, hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmelidir. Hastalığın erken teşhisi, etkili tedavi ve düzenli takip, görme kaybını önlemek ve hastaların yaşam kalitesini korumak için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, düzenli göz muayeneleri ve göz sağlığı konusunda bilinçli olmak, glokomla mücadelede en önemli adımlardan biridir.

Glokomu Önlemek ve Yaşam Kalitesini Artırmak

Glokom, tamamen önlenebilir bir hastalık olmasa da, erken teşhis ve uygun tedavi ile hastalığın etkileri büyük ölçüde azaltılabilir. Glokomun olumsuz etkilerini en aza indirgeyerek yaşam kalitesini artırmak için alınabilecek bazı önlemler şunlardır:

  1. Düzenli Göz Muayeneleri: Yetişkinlerin, özellikle risk faktörleri taşıyanların (40 yaş üzeri, ailede glokom öyküsü olanlar, belirli etnik kökenlere sahip bireyler), düzenli göz muayeneleri yaptırması önemlidir. Bu muayeneler, glokomun erken teşhisinde kritik rol oynar ve erken müdahale ile görme kaybının önlenmesini sağlar. Göz doktorları, belirli aralıklarla göz içi basıncı, görme alanı ve optik sinir sağlığını kontrol ederek, herhangi bir anormalliği erken aşamada tespit edebilir.
  2. Sağlıklı Yaşam Tarzı: Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve sağlıklı kilo koruma, genel sağlık durumunu iyileştirerek göz sağlığını da destekler. Özellikle yeşil yapraklı sebzeler, omega-3 yağ asitleri açısından zengin balıklar ve antioksidanlar bakımından zengin meyveler, göz sağlığı için faydalıdır. Düzenli fiziksel aktivite, vücuttaki kan dolaşımını iyileştirir ve göz içi basıncının düzenlenmesine yardımcı olabilir.
  3. Sigara İçmemek ve Alkol Tüketimini Azaltmak: Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi, göz sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir ve glokom riskini artırabilir. Bu alışkanlıklardan kaçınmak, göz sağlığını korumanın yanı sıra genel sağlık durumunu da iyileştirir.
  4. Göz Yaralanmalarından Kaçınma: Göz yaralanmaları bazen glokom riskini artırabilir, bu yüzden yüksek riskli aktivitelerde (sporlar, işle ilgili riskler) koruyucu gözlük takmak önemlidir. Ayrıca, evde veya iş yerinde güvenlik önlemlerine dikkat etmek, göz yaralanmalarını önlemeye yardımcı olur.
  5. Stres Yönetimi: Yüksek stres seviyeleri, bazı kişilerde göz içi basıncını etkileyebilir. Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, yoga, düzenli dinlenme) uygulamak, hem genel sağlığı hem de göz sağlığını olumlu yönde etkiler.
  6. İlaçların Doğru Kullanımı: Özellikle uzun süreli kortikosteroid kullanımı, göz içi basıncını artırabilir. Bu nedenle, bu tür ilaçlar reçeteli kullanılmalı ve doktorun önerdiği doz ve sürede takip edilmelidir.
  7. Bilinçli İlaç ve Takviye Kullanımı: Bazı ilaçlar ve takviyeler, özellikle yaşlı bireylerde göz sağlığını etkileyebilir. Kullanılan ilaçların göz sağlığı üzerindeki etkileri konusunda bilgi sahibi olmak ve gerektiğinde doktora danışmak önemlidir.
  8. Eğitim ve Farkındalık: Glokom hakkında bilgi sahibi olmak ve bu bilgileri yaymak, hastalığın önlenmesi ve erken teşhisinde önemli bir rol oynar. Aile bireyleri ve arkadaşlar arasında glokomun belirtileri, risk faktörleri ve önlenme yolları hakkında bilgi paylaşımı, toplumda glokom farkındalığını artırabilir.

Bu önlemler, glokomun tamamen önlenmesini sağlamasa da, hastalığın erken teşhis edilmesine ve yönetilmesine olanak tanır, böylece bireylerin yaşam kalitesi korunabilir ve görme yetileri mümkün olduğunca uzun süre korunabilir.

Glokom, erken teşhis ve etkin yönetimle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Görme kaybını önlemek ve yaşam kalitesini korumak için düzenli göz muayeneleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları büyük öneme sahiptir. Hastalığın farkında olmak ve erken müdahale, glokomla mücadelede en güçlü silahtır. Bu bilgilerle donanarak, herkes göz sağlığını koruma konusunda bilinçli adımlar atabilir ve glokomun olası etkilerini en aza indirebilir.

Etiketler

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL

Merhaba Op.Dr.Mustafa EREN