Makula Deliği Nedir?

Yazar Yorum Yap 68 Görüntüleme
Makula Deliği Nedir?

Makula deliği, gözün retina tabakasındaki makula bölgesinde oluşan küçük bir yırtık veya deliktir. Makula, merkezi görmeden sorumlu olan ve detayları net bir şekilde görmemizi sağlayan retina kısmıdır. Makula deliği, özellikle ileri yaşlarda daha sık görülür ve görme kaybına neden olabilir. Bu makalede, makula deliğinin nedenleri, belirtileri, teşhisi ve tedavi yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Makula Deliğinin Nedenleri

Makula deliğinin oluşumunda birçok faktör etkili olabilir. Bunlardan en yaygın olanları şunlardır:

Yaşlanma : Yaşlanma, makula deliğinin en sık görülen nedenlerinden biridir. Yaş ilerledikçe gözün içini dolduran vitreus jeli sıvılaşmaya başlar ve makulaya yapıştığı yerden ayrılabilir. Bu süreç, vitreusun makulaya çekme kuvveti uygulamasına neden olabilir ve sonunda makulada bir yırtık veya delik oluşabilir. Özellikle 60 yaş ve üzerindeki bireylerde makula deliği riski artar.

Göz Yaralanmaları : Göze alınan darbeler veya travmalar, makula bölgesinde yırtıkların oluşmasına neden olabilir. Özellikle spor yaparken veya kazalar sonucu göz bölgesine gelen darbeler, makula deliği riskini artırır. Travmanın şiddetine bağlı olarak makulada ani bir yırtık meydana gelebilir.

Miyopi : Yüksek derecede miyop olan kişilerde makula deliği gelişme riski daha yüksektir. Miyop gözlerde, gözün ön arka uzunluğu normalden daha fazladır ve bu durum retina tabakasında gerilmelere neden olabilir. Özellikle yüksek miyopi (6 dioptri ve üzeri) durumunda, retina ve makula üzerindeki stres artar ve bu bölgelerde yırtıklar oluşabilir.

Diyabetik Retinopati : Diyabet hastalarında görülen diyabetik retinopati, makula deliğine yol açabilecek başka bir önemli faktördür. Diyabetik retinopatide, retina damarlarında sızıntılar ve anormal yeni damar oluşumları meydana gelir. Bu durum, makula bölgesinde ödem (şişme) ve çekintilere neden olabilir, bu da makula deliği riskini artırır.

Diğer Göz Hastalıkları : Bazı diğer göz hastalıkları ve durumlar da makula deliği gelişiminde rol oynayabilir:

  • Retina Dekolmanı: Retina tabakasının altındaki destekleyici dokudan ayrılması, makula bölgesinde gerilmelere ve yırtıklara yol açabilir.
  • Epiretinal Membran: Retinanın yüzeyinde ince, hücresel bir zar oluşması, makula üzerinde çekme kuvveti oluşturabilir ve bu da makula deliğine yol açabilir.
  • Makula Ödemi: Makula bölgesinde sıvı birikimi, bu bölgenin yapısal bütünlüğünü bozabilir ve yırtıklara neden olabilir.

Genetik Faktörler : Makula deliği gelişiminde genetik faktörler de rol oynayabilir. Aile geçmişinde makula deliği olan bireylerde, bu durumun görülme olasılığı daha yüksektir. Genetik yatkınlık, makula yapısının daha hassas olmasına ve daha kolay yırtılmasına neden olabilir.

Makula Deliğinin Belirtileri

Makula deliği genellikle yavaş gelişir ve başlangıçta hafif belirtiler gösterebilir. Ancak ilerledikçe belirtiler daha belirgin hale gelir. Makula deliğinin yaygın belirtileri şunlardır:

  • Merkezi Görme Kaybı : Makula deliğinin en belirgin belirtisi merkezi görme kaybıdır. Bu, özellikle okuma, yazma ve detaylı işler yaparken fark edilir hale gelir. Merkezi görme kaybı, kişinin görüş alanının ortasında bulanık veya karanlık bir nokta oluşmasıyla karakterizedir. Bu durum, yüzleri tanımayı zorlaştırabilir ve günlük aktiviteleri etkileyebilir.
  • Görme Alanında Bozulma : Makula deliği, görme alanında bozulmalara yol açabilir. Özellikle düz çizgiler eğri veya dalgalı görünebilir. Bu durum, bir nesneye baktığınızda onun şeklini veya konumunu yanlış algılamanıza neden olabilir. Özellikle yazılı metinlerde satırların dalgalanması veya bükülmesi gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
  • Görme Netliğinde Azalma : Makula deliği, görme netliğinde belirgin bir azalmaya yol açar. Renkler daha soluk ve görüntüler daha bulanık hale gelir. Bu durum, kişinin genel görüş kalitesini düşürür ve ayrıntıları net bir şekilde görmesini engeller. Özellikle düşük ışık koşullarında görme daha da zorlaşabilir.
  • Görsel Bozukluklar : Makula deliği olan kişiler, görüş alanlarında karanlık veya boş noktalar (skotomlar) fark edebilirler. Bu noktalar, merkezi görme bölgesinde yer alır ve kişinin baktığı nesnenin ortasında bir boşluk oluşmasına neden olabilir. Bu görsel bozukluklar, kişilerin günlük yaşamlarında ciddi zorluklar yaşamasına yol açabilir.
  • Kontrast Duyarlılığının Azalması : Makula deliği, kontrast duyarlılığını da olumsuz etkileyebilir. Bu durum, renk tonları arasındaki farkları algılamada zorluk yaşanmasına neden olur. Özellikle benzer renk tonları arasındaki farkları ayırt etmek zorlaşır, bu da örneğin basılı metinleri okumayı zorlaştırabilir.
  • Görsel Bozuklukların Gelişimi : Makula deliği ilerledikçe, belirtiler daha da kötüleşebilir. Başlangıçta hafif olan semptomlar zamanla daha belirgin hale gelir ve görme kaybı artar. Bu nedenle, makula deliği belirtileri fark edildiğinde bir göz doktoruna başvurmak önemlidir.

Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Makula deliğinin teşhisi ve tedavisi, doğru ve zamanında müdahale ile görme kaybının önlenmesinde kritik öneme sahiptir. İşte bu sürecin detaylı bir incelemesi:

Teşhis Yöntemleri

Makula deliğinin teşhisi, genellikle göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı bir göz muayenesi ile konulur. Bu muayene sırasında aşağıdaki testler uygulanabilir:

  • Oftalmoskopi: Göz dibi muayenesi ile retina ve makula detaylı bir şekilde incelenir. Bu muayene, doktorun gözün arka kısmını direkt olarak görmesini sağlar ve makula deliği gibi anormallikleri tespit eder.
  • Optik Koherens Tomografi (OCT): Makula ve retina tabakalarını kesitsel olarak görüntüleyerek deliğin boyutunu ve yerini belirler. OCT, retina katmanlarını ayrıntılı bir şekilde gösterir ve makula deliğinin boyutunu ve derinliğini tespit etmede son derece etkilidir.
  • Flöresein Anjiyografi: Retina damarlarının durumu ve makula bölgesindeki değişiklikler değerlendirilir. Bu testte, damarların durumu ve kan akışı hakkında detaylı bilgi sağlamak için damar içine bir boya enjekte edilir ve özel bir kamera ile görüntülenir.
  • Amsler Grid Testi: Hastanın görme alanındaki bozulmaları değerlendirmek için kullanılan basit bir testtir. Hasta, bir ızgara deseni üzerine bakar ve bozuk veya dalgalı görünen çizgileri rapor eder.

Tedavi Yöntemleri

Makula deliği tedavisinde birkaç yöntem bulunmaktadır. Tedavi seçimi, deliğin boyutuna, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. En yaygın tedavi yöntemleri şunlardır:

Vitrektomi : Vitrektomi, makula deliğinin tedavisinde en yaygın kullanılan cerrahi yöntemdir. Bu işlemde, gözün içindeki vitreus jeli çıkarılır ve yerine gaz veya hava kabarcığı yerleştirilir. İşlem şu adımları içerir:

  1. Vitreus Jelinin Çıkarılması: Vitrektomi cerrahisi sırasında, gözün içindeki jelimsi madde olan vitreus çıkarılır. Bu, makula üzerindeki çekişi azaltır ve deliğin kapanmasını sağlar.
  2. Gaz veya Hava Kabarcığı Yerleştirilmesi: Vitreusun çıkarılmasının ardından, göz içine bir gaz veya hava kabarcığı yerleştirilir. Bu kabarcık, makula deliğini kapatmak için baskı uygular ve deliğin iyileşmesini destekler.
  3. Baş Pozisyonu: Ameliyat sonrası, hasta başını belirli bir pozisyonda tutmalıdır. Bu, gaz kabarcığının doğru yerde kalmasını ve makula deliğinin iyileşmesini sağlar. Genellikle yüzükoyun yatmak gerekebilir.

Göz İçi İlaç Enjeksiyonları : Bazı durumlarda, makula deliğinin kapanmasına yardımcı olabilecek özel ilaçlar mevcuttur. Bu ilaçlar, göz içine enjekte edilerek makula üzerindeki çekişi azaltır ve deliğin kapanmasını destekler. İlaç enjeksiyonları, cerrahi müdahale gerektirmeyen küçük delikler için etkili olabilir.

Göz Bandajı ve Konservatif Tedavi : Bazı küçük makula delikleri, gözün belirli bir pozisyonda tutulmasıyla kendiliğinden kapanabilir. Bu durumda göz bandajı veya başın belirli bir pozisyonda tutulması önerilebilir. Konservatif tedavi yöntemleri, genellikle erken evredeki küçük delikler için uygundur.

Ameliyat Sonrası Dönem : Ameliyat sonrası dönem, tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Hastaların iyileşme sürecinde dikkat etmesi gerekenler şunlardır:

  • Baş Pozisyonu: Gaz kabarcığının doğru yerde kalması için başın belirli bir pozisyonda tutulması gerekebilir. Bu süre, genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişir.
  • Takip Muayeneleri: Düzenli takip muayeneleri, iyileşme sürecinin izlenmesi ve olası komplikasyonların erken tespiti için önemlidir.
  • Göz Bakımı: Göz damlaları ve diğer ilaçlar, enfeksiyonu önlemek ve iyileşmeyi desteklemek için kullanılabilir.

Tedavi Sonuçları ve Başarı Oranı : Makula deliği tedavisinin başarı oranı, deliğin boyutuna ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Erken evrede teşhis edilen ve tedavi edilen makula deliklerinin kapanma ve görme iyileşme oranı oldukça yüksektir. Vitrektomi ameliyatı sonrası, hastaların büyük çoğunluğu merkezi görmede belirgin bir iyileşme yaşar.

Makula deliği, erken teşhis ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir ve görme kaybı önlenebilir. Yaşlılık, diyabet ve diğer risk faktörlerine dikkat edilmesi, makula deliği riskini azaltmada önemlidir. Göz sağlığınızı korumak için düzenli göz muayenelerini ihmal etmeyin ve belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir göz doktoruna başvurun.

Unutmayın, erken teşhis ve tedavi, makula deliği gibi ciddi göz hastalıklarının başarılı bir şekilde yönetilmesini sağlar. Sağlıklı günler dileriz.

Etiketler
Sonraki konu »

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL

Merhaba Op.Dr.Mustafa EREN