Yeni bir gözlük seçerken çoğu kişi çerçevenin rengine, yüzündeki duruşuna ve cam şekline bakar. Sapın iç yüzeyinde bulunan küçük rakamlar ise genellikle gözden kaçar. Oysa bu rakamlar çerçevenin ölçüsünü, modelini ve renk seçeneğini belirlemek için kullanılan önemli bilgilerdir.
Bir optisyen olarak çerçeve seçerken yalnızca aynadaki görüntüyü değerlendirmem. Cam genişliği, köprü aralığı ve sap uzunluğunun kişinin yüz ölçüleriyle uyumlu olup olmadığına da bakarım. Sap üzerindeki kodlar bu değerlendirmeye yardımcı olur ancak gözlüğün yüze tam oturacağını tek başına garanti etmez.
Gözlük sapının iç bölümünde genellikle model kodu, renk kodu ve üç temel ölçü bulunur. Sık karşılaşılan bir örnek şöyledir:
RB2140 901 50□22 150
Bu kodu bölümlere ayırdığımızda:
RB2140: Çerçevenin model kodu901: Renk veya varyant kodu50: Bir camın yatay genişliği22: İki cam arasındaki köprü ölçüsü150: Sap uzunluğuÖlçüler genellikle milimetre cinsindendir. Üreticiye ve modele göre bilgilerin sıralaması veya yazım biçimi değişebilir.
Gözlüklerde en sık görülen ölçü dizilimlerinden biri 50□22 150 biçimindedir. Buradaki her rakam farklı bir bölümü ifade eder.
| Rakam | Anlamı | Ölçülen bölüm |
|---|---|---|
| 50 | Cam genişliği | Bir camın en geniş yatay noktası |
| 22 | Köprü genişliği | İki cam arasındaki mesafe |
| 150 | Sap uzunluğu | Menteşeden sap ucuna kadar olan bölüm |
Rakamlar arasında kullanılan kare işareti, gözlük sektöründe cam ve köprü ölçülerini ayırmak için kullanılır. Bazı çerçevelerde kare yerine kısa çizgi veya boşluk görülebilir.
Örnekteki ilk rakam olan 50, bir camın yatay genişliğini milimetre cinsinden belirtir. Sağ ve sol cam ayrı ayrı aynı nominal ölçüye sahiptir.
Cam genişliği ölçülürken çerçevenin dıştan dışa toplam ölçüsü alınmaz. Camın çerçeve içine yerleştiği bölümün yatay olarak en geniş noktası esas alınır.
Sık karşılaşılan cam genişlikleri yaklaşık olarak 46 ile 58 milimetre arasında olabilir. Ancak çocuk gözlüklerinde daha küçük, büyük güneş gözlüklerinde ise daha geniş ölçüler görülebilir.
Cam genişliği arttıkça gözlüğün toplam genişliği de çoğunlukla artar fakat bu ilişki her modelde aynı değildir. Çerçevenin dış köşe yapısı ve menteşe konumu toplam genişliği etkiler.
İkinci rakam, iki cam arasında bulunan köprü bölümünün nominal genişliğini belirtir. 50□22 ölçüsünde köprü değeri 22 milimetredir.
Köprü ölçüsü gözlüğün burun üzerindeki duruşunu etkiler ancak yalnızca bu rakama bakarak çerçevenin buruna uyacağı söylenemez. Çünkü burun desteğinin biçimi de en az genişlik kadar önemlidir.
Örneğin aynı 18 milimetrelik köprü ölçüsüne sahip iki çerçeveden biri buruna tam otururken diğeri aşağı kayabilir. Bunun nedeni şu farklılıklar olabilir:
Metal çerçevelerde ayarlanabilir burun pedleri küçük uyum değişikliklerine olanak tanıyabilir. Sabit köprülü asetat çerçevelerde ise doğru köprü formunu baştan seçmek daha önemlidir.
Son rakam gözlük sapının uzunluğunu ifade eder. 50□22 150 kodundaki 150, sapın yaklaşık 150 milimetre uzunluğunda olduğunu gösterir.
Sap uzunluğu genellikle menteşeden başlayarak kulağın arkasına uzanan bölüm boyunca değerlendirilir. Bu değer tamamen düz bir çizgi şeklinde alınmış ölçü gibi düşünülmemelidir. Üreticinin kullandığı ölçüm sistemine göre sapın kıvrımlı bölümü de hesaba katılabilir.
Sap çok kısa olduğunda:
Sap çok uzun olduğunda ise:
Sap uzunluğu, optisyen tarafından belirli ölçülerde ayarlanabilir. Ancak yapısal olarak çok kısa veya çok uzun bir sapı yalnızca ayarla tamamen uygun hale getirmek her zaman mümkün değildir.
Sap içindeki harf ve rakamların tamamı çerçeve ölçüsü değildir. Çoğu gözlükte ölçü dizisinden önce bir model kodu bulunur.
Örneğin:
AB1234 C02 52□18 140
Bu dizilimde AB1234 model kodu olabilir. Üreticiler model kodlarında harf, rakam veya ikisini birlikte kullanabilir.
Model kodu şu işlemlerde kullanılır:
Model kodunu çerçevenin ölçüsüyle karıştırmamak gerekir. Örneğin RB3025 bir cam ölçüsü değil, belirli bir modele ait ürün kodudur.
Model kodunun yanında yer alan kısa sayı veya harf dizisi genellikle çerçeve rengini ve bazen cam varyantını belirtir.
Örneğin aynı model:
gibi farklı seçeneklerle üretilebilir. Her renk için ayrı bir kod kullanılabilir.
Renk kodlarının evrensel bir karşılığı yoktur. Bir markada 001 siyahı gösterirken başka bir markada farklı bir rengi ifade edebilir. Bu nedenle renk kodu yalnızca üreticinin kendi ürün kataloğu içinde değerlendirilmelidir.
Güneş gözlüklerinde kodun bir bölümü çerçeve ve cam kombinasyonunu gösterebilir. Aynı çerçeve rengi, farklı cam renkleriyle sunulduğunda ürün kodu değişebilir.
Çoğu çerçevede 52-18 ve 52□18 ifadeleri aynı temel ölçüleri gösterir:
Üreticiler ölçüleri ayırmak için kare işareti, kısa çizgi veya boşluk kullanabilir. Önemli olan sayıların hangi sırada verildiğini doğru okumaktır.
Bazı ürünlerde yalnızca 52 18 140 yazabilir. Bu durumda da genel sıralama cam genişliği, köprü ve sap uzunluğu şeklindedir. Ancak sıra ve anlam üretici verileriyle doğrulanmalıdır.
Hayır. Çerçeve sapında yazan 50□20 145 gibi değerler gözlük derecesini göstermez. Bunlar çerçevenin fiziksel ölçüleridir.
Gözlük reçetesindeki numaralar ise farklı terimlerle ifade edilir:
Bu değerler göz muayenesinde belirlenir ve gözlük camının optik gücünü gösterir. Çerçevenin sapında genellikle kullanıcının kişisel reçete bilgileri yazmaz.
Bir gözlükte 52 rakamının bulunması, gözlüğün 5,25 veya 0,52 numara olduğu anlamına gelmez.
Pupilla mesafesi, yani PD ölçüsü genellikle gözlük sapında yer almaz. PD, kullanıcının sağ ve sol göz bebeği merkezlerinin konumuyla ilgili kişisel bir ölçüdür.
Bu değer:
ölçülür.
PD ile çerçevenin 50□20 ölçüsünü birbirine karıştırmamak gerekir. Cam ve köprü ölçülerinden çerçevenin geometrik merkezleri arasındaki mesafe hesaplanabilir ancak bu değer kullanıcının gerçek pupilla mesafesi değildir.
Örneğin cam genişliği 50, köprü ölçüsü 20 milimetre olan bir çerçevede geometrik merkezler arası mesafe yaklaşık olarak:
50 + 20 = 70 mm
şeklinde hesaplanabilir.
Bu 70 milimetre çerçeve PD’si olarak adlandırılabilir. Kullanıcının kişisel PD ölçüsü ise ayrıca alınmalıdır. Cam montajında gerekli merkezleme, bu iki değer arasındaki ilişkiye göre yapılır.
Hayır. Sapta yazan cam ve köprü ölçülerini toplayarak çerçevenin toplam genişliği kesin biçimde bulunamaz.
Örneğin 50□20 ölçülü bir çerçevede iki cam ve köprü birlikte düşünüldüğünde:
50 + 50 + 20 = 120 mm
sonucu elde edilir. Ancak bu değer çerçevenin dıştan dışa genişliği değildir. Dış köşelerde bulunan çerçeve kalınlığı, menteşe uzantıları ve tasarım ayrıntıları toplam genişliğe dahil değildir.
Bu nedenle aynı 50□20 ölçüsüne sahip iki modelden biri yüzde dar, diğeri geniş durabilir.
Gözlüğün yüze uyumunu anlamak için şu ölçüler de önemlidir:
Cam yüksekliği progresif, bifokal ve ofis camlarında önemli bir ölçüdür. Ancak birçok üretici bu değeri çerçeve sapına yazmaz.
Cam yüksekliği, çerçevenin iç bölümündeki dikey olarak en geniş alandır. Ürün kataloglarında “B ölçüsü” veya “lens height” gibi ifadelerle bulunabilir.
Progresif cam seçerken yalnızca cam genişliğine bakmak yeterli değildir. Camın dikey yüksekliği, uzak, orta ve yakın görüş alanlarının yerleştirilebilmesi için uygun olmalıdır.
Küçük ve basık bir çerçevede kısa koridorlu progresif cam kullanılabilir. Ancak kullanıcının görsel beklentisi ve cam tasarımı değerlendirilmeden yalnızca küçük çerçeve tercih edilmemelidir.
Optik ürün kataloglarında sap üzerindeki rakamlara ek olarak A, B ve DBL gibi teknik ölçüler görülebilir.
Cam formunun yatay olarak en geniş mesafesidir. Sap üzerinde gördüğümüz ilk ölçü çoğunlukla A ölçüsüne karşılık gelir.
Cam formunun dikey olarak en geniş bölümüdür. Özellikle progresif ve bifokal cam montajında önem taşır.
“Distance Between Lenses” ifadesinin kısaltmasıdır ve iki cam arasındaki mesafeyi belirtir. Sap üzerindeki ikinci ölçü genellikle bu değerle ilişkilidir.
Bu ölçülerin çerçevenin yüze nasıl oturacağı hakkında fikir vermesi mümkündür ancak burun yapısı, sap açısı ve toplam genişlik ayrıca incelenmelidir.
Eski gözlüğünüz rahat ve dengeli duruyorsa sapındaki ölçüler yeni çerçeve ararken iyi bir başlangıç noktası olabilir.
Örneğin eski gözlüğünüzde 52□18 140 yazıyorsa benzer ölçülere sahip modelleri deneyebilirsiniz. Ancak yeni çerçevenin tam olarak aynı şekilde oturacağı garanti değildir.
Çünkü şu özellikler farklı olabilir:
Ölçüler birbirine yakın olsa bile çerçeveyi mutlaka yüzde denemek gerekir.
Bazı internet sitelerinde gözlükler küçük, orta ve büyük şeklinde sınıflandırılır. Ancak bütün markalar için geçerli tek bir ölçü tablosu yoktur.
Cam genişliğine göre yaklaşık sınıflandırmalar yapılabilir fakat çerçevenin formu ve kullanım amacı sonucu değiştirir. Örneğin 52 milimetrelik yuvarlak bir çerçeve geniş görünebilirken aynı ölçüdeki dikdörtgen model daha dar hissedilebilir.
Güneş gözlükleri optik çerçevelere göre daha geniş tasarlanabilir. Çocuk ve genç çerçevelerinde ise daha küçük cam ve sap ölçüleri kullanılır.
Bu nedenle “52 ölçü herkeste ortadır” gibi kesin bir değerlendirme yapmam. Çerçevenin yüz üzerindeki gerçek duruşunu kontrol ederim.
Doğru ölçüdeki bir gözlük:
Çerçeve çok darsa saplar dışarı doğru açılır ve şakaklarda baskı oluşturabilir. Çok genişse gözlük hareket sırasında kayabilir ve gözler camların iç tarafında kalabilir.
Kaşlarla çerçeve arasındaki ilişki de estetik ve görüş alanı açısından değerlendirilmelidir. Gözlük kaşları tamamen kapatmak zorunda değildir fakat üst çerçeve ile kaş çizgisinin uyumu yüz ifadesini etkiler.
İnternet üzerinden çerçeve alırken yalnızca cam genişliğine bakmak yeterli değildir. Ürün açıklamasında mümkünse şu bilgiler aranmalıdır:
Mevcut gözlüğünüz rahat oturuyorsa ölçülerini referans alabilirsiniz. Fakat numaralı cam yapılacaksa çerçevenin reçeteye uygunluğu da değerlendirilmelidir.
Yüksek numaralı camlarda gereğinden büyük bir çerçeve, camın daha kalın ve ağır olmasına yol açabilir. Progresif camlarda ise gereğinden küçük bir çerçeve görüş alanlarını sınırlandırabilir.
Güneş gözlüklerinde de temel ölçü sistemi aynıdır. Cam genişliği, köprü ve sap uzunluğu milimetre olarak belirtilir.
Ancak güneş gözlüklerinde şu ek bilgiler bulunabilir:
Polarize camlarda bazı markalar ürün kodunda veya cam logosunda “P” benzeri bir ifade kullanabilir. Bunun her üreticide aynı şekilde gösterilmesi zorunlu değildir.
Filtre kategorisi de gözlüğün UV korumasıyla karıştırılmamalıdır. Camın koyuluk derecesi ile ultraviyole ışınlarına karşı sağladığı koruma ayrı özelliklerdir.
Avrupa pazarı için üretilen bazı gözlüklerin sapında veya ambalajında CE işareti bulunabilir. Bu işaret ürünün ilgili Avrupa Birliği gerekliliklerine uygunluk beyanıyla ilişkilidir.
CE işareti:
Ayrıca CE işaretinin bulunması bir güneş gözlüğünün otomatik olarak orijinal markalı ürün olduğunu kanıtlamaz. Marka orijinalliği satıcı, fatura, model kodu ve ürünün genel özellikleriyle ayrıca değerlendirilmelidir.
Bazı çerçevelerde kullanılan malzemeye ilişkin ifadeler bulunabilir:
Bu ifadeler çerçevenin malzeme veya koleksiyon özelliği hakkında bilgi verebilir. Ancak üreticiler malzeme bilgisini farklı şekillerde yazabilir ve her modelde sap üzerine eklemek zorunda değildir.
Çerçevenin üzerinde “Titanium” yazması, bütün parçaların saf titanyum olduğu anlamına gelmeyebilir. Ön çerçeve, saplar, menteşeler ve vidalar farklı malzemelerden üretilebilir. Ürünün teknik açıklaması ayrıca kontrol edilmelidir.
Uzun süre kullanılan gözlüklerde ter, cilt yağı ve temizlik nedeniyle sap içindeki yazılar zamanla silinebilir. Bu durum gözlüğün otomatik olarak kalitesiz veya sahte olduğu anlamına gelmez.
Model ve ölçüyü bulmak için:
Optisyen, özel ölçüm araçlarıyla cam genişliği, köprü ve sap uzunluğunu yeniden belirleyebilir. Fakat silinen renk veya model kodunu yalnızca fiziksel ölçümle kesin olarak bulmak her zaman mümkün değildir.
Evet. Bazı çerçeveler aynı model ve renkte birden fazla ölçü seçeneğiyle üretilir. Örneğin aynı model:
50□18 14052□18 14554□19 145gibi farklı ekartmanlarda sunulabilir.
Model adı aynı olsa bile ölçü değiştiğinde gözlüğün yüzdeki görünümü ve camların optik yerleşimi farklılaşır. İnternetten sipariş verirken yalnızca model kodunu değil, ölçü varyantını da kontrol etmek gerekir.
Özellikle yedek parça, klips veya güneş filtresi alınacaksa tam ölçü önemlidir. Aynı modelin farklı ekartmanına ait klips çerçeveye oturmayabilir.
Optik sektöründe “ekartman” kelimesi çoğunlukla camın yatay genişliğini ifade etmek için kullanılır. Örneğin 52 ekartman denildiğinde bir camın yatay genişliğinin 52 milimetre olduğu anlaşılır.
Günlük kullanımda ise bazen gözlüğün bütün ölçü dizisi için de ekartman ifadesi kullanılabilir. Bu nedenle “Ekartmanı kaç?” sorusuna yalnızca 52 demek yerine 52□18 140 biçimindeki tam ölçüyü vermek daha açıklayıcıdır.
Çocuk gözlüklerinde cam ve sap ölçüleri yetişkin modellerinden daha küçük olabilir. Ancak yalnızca yaşa veya sapta yazan ölçüye göre seçim yapılmamalıdır.
Çocuk çerçevesinde:
önemlidir.
Çocuğun yüzü büyüdükçe çerçevenin uyumu düzenli olarak kontrol edilmelidir. Sapların açılması veya çerçevenin burundan sürekli kayması, gözlüğün küçük ya da ayarsız olduğunu gösterebilir.
Progresif camlarda uzak, orta ve yakın görüş alanları aynı cam üzerine yerleştirilir. Bu nedenle çerçeve ölçüsü ve montaj yüksekliği doğrudan görüş performansını etkiler.
Sap üzerindeki cam genişliği ve köprü ölçüsü çerçeve seçimine yardımcı olur. Fakat progresif cam siparişinde ayrıca:
ölçülebilir.
Sapta yazan rakamlar kişiye özel montaj ölçülerinin yerine geçmez.
Model, renk ve ölçü kodlarının bulunması ürün incelemesinde yardımcı olabilir. Ancak bu kodlar taklit çerçevelere de basılabilir.
Orijinallik kontrolünde:
birlikte değerlendirilmelidir.
Doğru görünen bir model kodu tek başına ürünün orijinal olduğunu kanıtlamaz.
Çerçeveyi satın almadan önce şu kontrolü yapabilirsiniz:
Gözlük saplarının üzerindeki rakamlar çerçevenin kimlik bilgileri gibidir. 50□22 150 örneğinde 50 cam genişliğini, 22 köprü ölçüsünü ve 150 sap uzunluğunu milimetre cinsinden gösterir. Bu ölçülerin yanında model ve renk kodları da bulunabilir.
Ancak bu rakamlar gözlük numarası, pupilla mesafesi veya toplam çerçeve genişliği değildir. Aynı ölçülere sahip iki farklı çerçeve; köprü formu, menteşe konumu ve tasarımı nedeniyle yüzde farklı durabilir.
Sap kodlarını doğru okumak çerçeve seçimini kolaylaştırır. Yine de en doğru karar, gözlüğün yüz üzerinde denenmesi ve reçeteye uygunluğunun bir optisyen tarafından değerlendirilmesiyle verilir.
52 milimetre cam genişliğini, 18 milimetre köprü ölçüsünü ve 140 milimetre sap uzunluğunu ifade eder.
Hayır. Bu rakamlar çerçevenin fiziksel ölçüleridir. Göz numarası SPH, CYL ve AXIS gibi reçete değerleriyle gösterilir.
İlk rakam genellikle bir camın en geniş yatay ölçüsünü milimetre olarak belirtir.
İkinci rakam çoğunlukla iki cam arasındaki köprü genişliğini ifade eder.
Bu değerler genellikle sap uzunluğunu milimetre cinsinden gösterir.
Ekartman çoğunlukla gözlük camının yatay genişliği için kullanılan optik sektör terimidir. Örneğin 52 ekartman, 52 milimetrelik cam genişliğini ifade eder.
Evet. Bir optik mağazada cam genişliği, köprü ve sap uzunluğu yeniden ölçülebilir. Ancak silinen model ve renk kodu her zaman kesin olarak bulunamayabilir.
Hayır. Köprü formu, toplam genişlik, menteşe konumu, çerçeve kalınlığı ve sap açısı gözlüğün yüzdeki duruşunu değiştirir.
Genellikle yazmaz. Pupilla mesafesi kullanıcıya özel olarak ölçülür ve camların optik merkezlerinin yerleştirilmesinde kullanılır.
