Gözünüzde bir kirpik, kum tanesi ya da küçük bir parça varmış gibi hissediyorsunuz ama ne kadar bakarsanız bakın hiçbir şey göremiyorsunuz. Bu durum tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz. Göz hekimlerine başvuruların önemli bir kısmı tam da bu şikâyetle gerçekleşir: “Gözümde bir şey var ama göremiyorum.”
Tıp dilinde yabancı cisim hissi (foreign body sensation) olarak adlandırılan bu belirti, bazen gerçekten göze kaçan küçük bir parçacıktan kaynaklanır. Ancak çoğu vakada gözde fiziksel bir cisim bulunmaz; rahatsızlık başka bir sorunun habercisidir. Peki bu his neden oluşur, hangi durumlarda kendi kendine geçer, ne zaman göz doktoruna gitmek gerekir?
Göz yüzeyini sürekli nemli tutan gözyaşı filmi, üç farklı tabakadan oluşur: mukus, su ve yağ. Bu tabakalardan herhangi birinin üretiminde aksaklık yaşandığında ya da gözyaşı çok hızlı buharlaştığında, göz yüzeyi kurur ve pürüzlenir. Sonuç olarak kişi gözünde kum, çakıl ya da toz varmış gibi bir his duyar — oysa ortada hiçbir yabancı cisim yoktur.
Kuru göz sendromu özellikle şu kişilerde daha yaygındır:
Kuru göz genellikle yanma, batma, sulanma ve ışığa hassasiyet gibi belirtilerle birlikte seyreder. Hafif vakalarda suni gözyaşı damlaları ve çevresel düzenlemeler (nemlendirici kullanmak, ekran molası vermek) işe yarar. Kronik ve şiddetli kuru gözde ise göz hekimi reçeteli tedavi seçeneklerini değerlendirir.
Kirpik diplerinde yer alan yağ bezleri )meibomian bezleri) tıkandığında ve enfekte olduğunda blefarit adı verilen bir iltihap tablosu ortaya çıkar. Kapak kenarları kızarır, kaşıntı yapar ve sabahları kalktığınızda kirpiklerde kepeklenme ya da yapışkan kabuklanma fark edersiniz.
Blefarit hastalarının büyük çoğunluğu gözlerinde sürekli bir batma veya yabancı cisim hissi tarif eder. Araştırmalar, göz hekimine başvuran hastaların yaklaşık yüzde 37 ile 47’sinde blefarit bulgularının saptandığını göstermektedir. Bu oran, sorunun ne denli yaygın olduğunun açık bir göstergesidir.
Tedavide kapak hijyeni (sıcak kompres, kapak temizleme mendilleri), gerektiğinde antibiyotikli pomad ya da damlalar ve meibomian bez ekspresyonu gibi yöntemler uygulanır.
Göz kapağında çıkan şişlikler de yabancı cisim hissine yol açabilir.
Her iki durumda da önemli bir kural vardır: şişliği asla sıkmayın veya patlatmaya çalışmayın. Sıcak kompres uygulaması çoğu vakada yeterlidir; ancak birkaç hafta içinde geçmezse göz hekimine danışmak gerekir.
Göz akının üzerini ve göz kapaklarının iç yüzeyini örten ince şeffaf zar (konjonktiva) iltihaplandığında konjonktivit ortaya çıkar. Viral, bakteriyel veya alerjik kaynaklı olabilir.
Konjonktivitte göz belirgin biçimde kızarır, kaşınır ve sulanır. Hastalar sıklıkla gözlerinde bir şey varmış gibi rahatsız edici bir his tarif eder. Bakteriyel tiplerde koyu sarı-yeşil akıntı, viral tiplerde sulu akıntı ve ışığa duyarlılık ön plandadır. Alerjik konjonktivitte ise şiddetli kaşıntı baskın belirtidir.
Doğru tedavi, konjonktivitin türüne göre değişir; bu yüzden kendi kendinize göz damlası almak yerine doktora başvurmanız önerilir.
Kornea, gözün en ön kısmını örten saydam tabakadır ve vücudun en yoğun sinir ağına sahip dokularından biridir. Bu yüzden kornea yüzeyinde oluşan küçücük bir çizik bile orantısız ölçüde ağrılı olabilir.
Kornea çizilmesi günlük hayatta düşünülenden sık karşılaşılır. Tırnakla kazara göze dokunma, kontakt lensi çıkarırken yapılan hatalar, makyaj fırçalarının sürtmesi, rüzgârlı havada göze uçan toz veya ince dal parçaları sık görülen nedenler arasındadır. Kuru göz hastalarının gözlerini ovalama alışkanlığı da korneal aşınma riskini artırır.
Belirtileri arasında şiddetli batma, sulanma, kızarıklık, bulanık görme ve ışığa hassasiyet sayılabilir. Yüzeyel çizikler genellikle 24-48 saat içinde kendiliğinden iyileşir; ancak daha derin yaralanmalarda enfeksiyon riski nedeniyle mutlaka göz hekimi değerlendirmesi yapılmalıdır.
Yukarıda sayılan durumlar en sık rastlanan tablolardır. Ancak gözde yabancı cisim hissi bazen daha nadir ve ciddi sorunlara da işaret edebilir:
Elbette her zaman altta yatan bir hastalık söz konusu olmayabilir. Gözünüze gerçekten fiziksel bir cisim; kirpik, toz, kum, makyaj kalıntısı, böcek kanadı girmiş olabilir. Bu gibi durumlarda genellikle şu adımlar yeterlidir:
Özellikle metal parçacığı, cam kırığı veya kimyasal madde temasında kesinlikle kendi başınıza müdahale etmeyin; en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
Hafif bir batma hissi birkaç saat içinde geçiyorsa ve başka belirtiniz yoksa genellikle endişelenmenize gerek yoktur. Ancak aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa vakit kaybetmeden göz hekimine başvurun:
Erken tanı ve doğru tedavi, basit bir rahatsızlığın kalıcı bir soruna dönüşmesini önlemenin en etkili yoludur.
Bazı basit alışkanlık değişiklikleri, bu şikâyetin sıklığını önemli ölçüde azaltabilir:
Gözde yabancı cisim hissi, çoğu zaman ciddi bir hastalığa değil; kuru göz, kapak iltihabı veya çevresel etkenlere bağlı geçici bir rahatsızlığa işaret eder. Yine de bu belirtiyi hafife almamak gerekir. Özellikle tekrarlayan, uzun süren veya ağrı ve görme değişikliğiyle birlikte seyreden durumlarda profesyonel değerlendirme şarttır.
Gözleriniz, dünyayla kurduğunuz en doğrudan bağlantıdır. Onlara gösterdiğiniz özen, yaşam kalitenize doğrudan yansır.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi teşhis ya da tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz devam ediyorsa bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.
