Gözün beyazında aniden beliren, sınırları belirgin parlak kırmızı leke, halk arasında “gözde damar çatlaması” diye bilinir. Tıbbi adı subkonjonktival kanamadır: gözün beyazını örten ince zarın altındaki küçük bir damar çatlar ve kan zarın altına yayılır. Görünüşü korkutucu olsa da çoğu zaman zararsızdır.
Tipik özellikleri:
Sık nedenleri: Şiddetli öksürük, hapşırma, kusma, ıkınma veya ağır kaldırma; gözü sert ovuşturmak; kontakt lens takıp çıkarırken göze sürtünme; kan sulandırıcı ilaç kullanımı; yüksek tansiyon. Çoğu zaman belirgin bir neden bulunmaz.
Ne yapmalı? Özel bir tedavi gerekmez; kan kendiliğinden emilir. Göz batıyorsa koruyucu içermeyen suni gözyaşı rahatlatabilir. Gözü ovuşturmayın ve kanama çekilene kadar lens yerine gözlük kullanın.
Ne zaman hekime gidilmeli?
Damar çatlamasından farklı olarak burada kan damar dışına çıkmaz; gözün beyazındaki damarlar genişler ve belirginleşir, göz “kanlanmış” görünür. Sık nedenleri şunlardır:
“Kızarıklık giderici” damlalara dikkat. Eczanede reçetesiz satılan ve gözü birkaç dakikada beyazlatan damlaların bir kısmı, damarları geçici olarak büzen maddeler içerir. Sık ve uzun süre kullanıldığında etkileri geçtikçe kızarıklık daha da artabilir (rebound) ve kızarıklığın asıl nedenini gizler. Ara sıra kullanım dışında bu damlalar yerine koruyucu içermeyen suni gözyaşını tercih edin; kızarıklık birkaç günde geçmiyorsa nedenini muayeneyle öğrenin.
Mağazamızda lens kullanıcılarında en sık gördüğümüz sorunlardan biri kronik kızarıklıktır. Sağlıklı kornea damarsızdır ve oksijenini havadan alır. Lens bu oksijen geçişini azaltır; lens uzun saatler, gece boyunca ya da süresi geçmiş şekilde kullanıldığında kornea oksijensiz kalır. Göz buna önce kornea çevresindeki damarları genişleterek, uzun vadede de korneanın içine doğru yeni damarlar uzatarak tepki verebilir. Kornea içine uzanan bu damarlar geri dönmeyebilir ve ileride lens kullanımını kısıtlayabilir.
Korunmak için:
Lensle ilgili enfeksiyon riskleri için göz enfeksiyonu yazımızdaki kontakt lens bölümüne bakabilirsiniz.
Göz dibindeki damarlarla ilgili sorunlar gözün beyazındakilerden çok farklıdır: dışarıdan görünmez, çoğu zaman ağrı yapmaz ve görmeyi kalıcı olarak etkileyebilir.
| Retina toplardamar (ven) tıkanıklığı | Retina atardamar (arter) tıkanıklığı | |
|---|---|---|
| Ne olur? | Retinadan kanı geri taşıyan damar tıkanır; retinada kanama ve ödem gelişir | Retinaya kan getiren damar tıkanır; retina kansız kalır |
| Belirti | Bir gözde ağrısız bulanıklık; görmenin bir bölümü veya tamamı etkilenebilir | Bir gözde ani, ağrısız ve çoğu zaman ağır görme kaybı |
| Aciliyet | Aynı gün göz hekimi | Acil: göz inmesi olarak kabul edilir, dakikalar önemlidir |
| Risk faktörleri | Yüksek tansiyon, diyabet, glokom, ileri yaş | Damar sertliği, yüksek tansiyon, kalp ritim bozuklukları, karotis daralması |
Birkaç dakika süren ve kendiliğinden düzelen tek taraflı görme kaybı da (amorozis fugaks) geçmiş olsa bile acil değerlendirme gerektirir; inme riskinin habercisi olabilir.
Diyabetik retinopati: Yüksek kan şekeri yıllar içinde retinadaki küçük damarların duvarını zayıflatır; damarlardan sızıntı, kanama ve anormal yeni damar oluşumu görülebilir. Erken dönemde hiçbir belirti vermez. Bu yüzden diyabeti olan herkesin, şikâyeti olmasa da, hekiminin önerdiği aralıklarla (çoğu zaman yılda bir) göz dibi muayenesi olması önerilir.
Hipertansif retinopati: Uzun süre yüksek seyreden tansiyon retina damarlarını daraltır ve sertleştirir. Göz hekimi bu değişiklikleri göz dibinde görebilir; bazen yüksek tansiyon ilk kez göz muayenesinde fark edilir.
Her iki durumda da gözü korumanın temeli, şeker ve tansiyonun kontrol altında tutulmasıdır.
Göz damarlarını korumanın en etkili yolları, vücudun diğer damarlarını koruyan yollarla aynıdır:
Göz sağlığına iyi gelen besinler hakkında göz sağlığına iyi gelen besinler yazımıza bakabilirsiniz.
Gözde damar çatlaması tehlikeli mi? Çoğu zaman hayır. Ağrısızdır, görmeyi etkilemez ve 1 ile 2 haftada kendiliğinden geçer. Darbe sonrası oluştuysa, ağrı veya görme bozukluğu eşlik ediyorsa ya da sık tekrarlıyorsa hekime başvurun.
Gözde damar çatlaması tansiyondan olur mu? Yüksek tansiyon nedenlerden biri olabilir, ama çoğu kanama öksürük, ıkınma veya ovuşturma gibi basit nedenlerle oluşur. Tekrarlayan kanamalarda tansiyonunuzu ölçtürün.
Gözdeki kırmızı damarlar nasıl geçer? Nedenine göre: kuruluk için suni gözyaşı ve ekran molası, alerji için alerjenden uzak durma ve hekim önerisiyle alerji damlası, lens kaynaklıysa lens süresini azaltma veya lens türünü değiştirme. Kızarıklık giderici damlaları sürekli kullanmayın.
Göz damar tıkanıklığı nasıl anlaşılır? En tipik belirti bir gözde aniden ve ağrısız başlayan bulanıklık veya görme kaybıdır. Tanı göz dibi muayenesiyle konur; ani görme kaybında beklemeden acile gidin.
Lens takınca gözüm neden kızarıyor? En sık nedenler lensin uzun süre takılması, oksijen geçirgenliğinin düşük olması, kullanım süresinin geçmesi veya solüsyona hassasiyettir. Kızarıklığa ağrı ve ışık hassasiyeti eşlik ediyorsa lensi çıkarıp aynı gün hekime gidin.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için göz hekiminize başvurun.
